دربارهما
بیانیه مأموریت و رویکرد پژوهشی انستیتو الحوار انستیتو الحوار نهاد پژوهشی مستقل است که مقر آن در واشنگتن دیسی قرار دارد. مأموریت این انستیتو انجام و گسترشِ مطالعاتِ علمی مرتبط با الأحواز است؛ مطالعاتی که حوزهای گسترده از تاریخ و جغرافیا تا فرهنگ، جامعه و سیاست را دربرمیگیرد. پژوهشهای انستیتو الحوار با اتکا بر پارادایمهای معتبر علمی، به کاوش نظاممند تاریخ و پدیدههای سیاسی ـ اجتماعی الأحواز میپردازد و میکوشد وجوه گوناگون وطن الأحوازی را، که برای دهههای متمادی توسط دولت ـ ملت ایران به حاشیه رانده شده است، آشکار سازد. این مطالعات، روایتها و واقعیتهایی را برجسته میکنند که پیشتر آگاهانه از دید ملت عرب الأحواز پنهان نگاه داشته شدهاند؛ از جمله ماهیت پدیده اشغالگری ایرانی، سیاستهای استعماری دولت ملی ایرانی، اجرای برنامههای یکسانسازی و استحاله قومی، و دستکاری هدفمند ترکیب جمعیتی. از زمان شکلگیری دولت ـ ملت مدرن ایران، که بر پایه ملیت فارس برساخته شده است، سایر ملیتها ـ و در رأس آنها ملت عرب الأحواز ـ خود را در برابر پروژهای یکسانساز و سلطهمحور یافتهاند که غایت آن یا حذف موجودیت ملتهای دیگر، یا استحاله آنها در چارچوب هویت ایرانی/فارسی بوده است. در نتیجه، بر تاریخ، فرهنگ و جامعه الأحواز ساختارها و قضايايی تحمیل شده که نه برآمده از تداوم تمدنی و تاریخی این سرزمین، بلکه انعکاسی از تاریخ، فرهنگ و جامعه پارسیان بوده است. این روند، موجودیت تام ملت الأحواز را با صبغهای بیگانه از روح قومی خود مواجه ساخته است. دولت ـ ملت مدرن ایرانی/فارسی نه حاصل یک قرارداد اجتماعی بين ملتی همگن، و نه نتیجه یک تطور طبیعی تاریخی بوده است؛ بلکه بر منطق زور و غلبه استوار شده و با اتکا به گفتمان ناسیونالیسم ایرانی در اواخر مشروطیت و اوایل دوره پهلوی، فرایند اقامه دولت ـ ملت را پیش برده است. در پی این روند تاریخی، ایدئولوژیای بر جهانبینی ملت الأحواز سایه افکند که هدف آن تضمین تداوم دولتی بود که از حیث تاریخی، فرهنگی و هویتی با این ملت نامرتبط است. از همینرو، انستیتو الحوار رسالت معرفتشناسانه خود را در شکستن چارچوبهای تاریخنگاری، جامعهشناسی، سیاستپژوهی و جهانبینی تحمیلی و یکسانساز تعریف میکند؛ چارچوبهایی که مانع شکلگیری خودآگاهی تاریخی و هویتی ملت عرب الأحواز شدهاند. انستیتو الحوار بر این اصل بنیادین پای میفشارد که تحقق این رسالت تنها از رهگذر التزام به حقیقت علمی ممکن است و هر اندازه که از الگوها و روایتهای شبهعلمیِ دخیل در برسازی دولت ـ ملت ایران فاصله گرفته شود، امکان دستیابی به فهمی دقیقتر و منصفانهتر فراهم میآید. پژوهشگران أحوازی انستیتو الحوار بر این باورند که هیچ ادعای هویتی یا سیاسیای واجد حقانیت نخواهد بود، مگر آنکه در معرض آزمون علمی قرار گیرد و از دل فلسفه ای نظام مند سر برآورد. حقانیت ملت الأحواز در مطالبه استقلال قومی و سیاسی خود نیز در همین بستر معرفتشناسانه قابل تبیین و اثبات است. این اصل، راهنمای نظری و عملی فعالیتهای پژوهشی انستیتو الحوار بوده و مبنای تبیین وجوه تمایزبخش ملت عرب الأحواز از دولت ـ ملت تکقومیتی کنونی ایران به شمار میآید. بدیهی است که پایبندی به چنین تعهد معرفتشناسانهای مستلزم استقلال کامل انستیتو الحوار از هرگونه گرایش سیاسی، حزبی یا جناحی است. این انستیتو به هیچ جریان سیاسی متعهد نیست و یگانه تعهد آن، آزادی الأحواز و تثبیت تشخص قومی ـ ملی ملت عرب الأحواز است. نام این انستیتو برگرفته از «مؤسسه الحوار» است؛ نهادی مدنی که در سال ۲۰۰۰ در الأحواز تأسیس شد، اما بنیانگذاران آن با وجود ماهیت غیرسیاسی فعالیتهایشان، از سوی مقامات ایرانی سرکوب شدند و دو تن از آنان، هاشم شعبانی شاعر و هادی راشدی معلم، در سال ۲۰۱۳ اعدام گردیدند. امروز، بازماندگان آن نهاد، در تبعید و دیار پناهندگی، رسالت تداوم این مسیر فکری و پژوهشی را بر عهده گرفتهاند.